"Bir Köy Öğretmeni" Bilimsel Araştırma Yöntemleri Dersi İçin Yeni Bir Soluk Olabilir mi?

Kafka’nın “Bir Köy Öğretmeni” adlı öyküsünde, bir köyde olağanüstü büyüklükte bir köstebek görüldüğü iddia edilir. Köy öğretmeni bu olayı araştırır ve bulgularını yayımlayarak bilim çevrelerinin dikkatini çekmeye çalışır; ancak ciddiye alınmaz. Daha sonra anlatıcı da olayı araştırıp öğretmeni desteklemek ister, fakat aralarında keşfin sahipliği, tanınma ve güvenilirlik konusunda bir çatışma doğar. Öykü, dev köstebeğin gerçekten var olup olmadığından çok, bir bilginin kim tarafından üretildiği, kimin sözüne inanıldığı ve bilimsel otoritenin nasıl işlediği üzerinde durur.

Öyküde yer alan köstebeğin kendisine doğrudan erişemeyiz. Onu , öğretmenin ve anlatıcının aktardıkları aracılığıyla tanırız. Üstelik anlatıcının verdiği bilgiler de kesin değildir. Öğretmen, köstebeği iki metre uzunluğunda olduğunu söyler, fakat köstebeğin gerçek boyutunu açıklamaz.

Köstebek toprağın altında yaşayan, kendisini doğrudan göstermeyen; varlığı çoğunlukla açtığı tünellerden ve bıraktığı toprak yığınlarından anlaşılan bir hayvandır. Bu nedenle gerçekliğin simgesi olmaya uygundur: gerçek, toprağın altında kalır ve biz onu izler üzerinden takip ederiz, onun üzerine konuştuklarımız ise köstebeği - yani varlığı -  gerçeği daha da örtebilir.

Kafka, öyküde, dev köstebeğin gerçekten ne olduğunu anlatmaktan çok, bir gerçekliğin tanıklıklar, metinler, bilimsel otoriteler, kişisel çıkarlar ve tanınma mücadeleleri içinde nasıl gözden kaybolduğunu fark ettirir.

Dolayısıyla Kafka'nın metni bu yönüyle görünür kılması konusunda "to make a mountain out of a molehill" küçük şeyleri abartarak önemli bir mesele - konu haline getirme tekniği kullanıp kullanmadığı tartışmalıdır.

Öykünün bilim felsefesi açısından düşüneceğimiz kısmı; 

1. Gözlem ile bilimsel gerçekler arasında mesafe üzerinden;  Köstebeğin gerçekten var olup olmadığı kadar, onu kimin gördüğü ve kimin anlattığı önem kazanır. Köylülerin tanıklıkları, öğretmenin emeği ve yerel bilgi, bilimsel kurumların onayından geçmediği sürece “söylenti” düzeyinde kalmaktadır.

2. Kurumsal bilim ve bireysel araştırmacı arasındaki denge; Öğretmenin kişisel inancı ve gözlemleri, dev köstebeğin varlığını tartışmasız biçimde kanıtlamaya yetmez. Bununla birlikte bilimsel otoriteyi temsil eden kişiler de olayı araştırmadan ve metinleri okumadan reddettikleri için güvenilir bir doğrulama mekanizması oluşturmazlar. Böylece hakikat, kişisel kesinlik ile kurumsal önyargı arasında askıda kalır.

3. Bilimsel bilgi, tanınma mücadelesinde nasıl konumlanır: Öğretmenin kendi adının keşifle birlikte anılmasına yönelik istek...

Bu üç temel mesele, Kafka'nın bu öyküsü üzerinden daha detaylı irdelenebilir, ayrıca öykünün kurgusu "yazma" işiyle ilgilenenler için bir model sunmaktadır; dev köstebek aşamalı biçimde öyküden yavaş yavaş kayboluyor ve yerini anlatıcının niyetleri, öğretmenin kırgınlığı ve iki kişi arasındaki ilişki ve iletişim alıyor.

Müthiş!

Kaynaklar

Franz Kafka, 2019, Köy Öğretmeni, Koridor Yayınları

Oliver Tearle, A Summary and Analysis of Franz Kafka's "The Village Schoolmaster" https://interestingliterature.com/2022/05/franz-kafka-village-schoolmaster-summary-analysis/ 

Sarı, A., & Dağabakan, D. (2020). Franz Kafka’nın Eserlerinde Hayvan İzleği.